Het Paleis van Daendels

Van Daendels als persoon is aan zijn tijdgenoten maar weinig goeds opgevallen, anders dan dat hij een “sterke persoonlijkheid” was… Hij regeerde als een wreed despoot. Napoleon was zo verontrust door de slechte berichten die hem uit Indië, bereikten, dat hij Daendels na 3 jaar al weer terugriep naar Holland. Deze was toen in Batavia al begonnen aan zijn megalomane paleis. Dat bestond uit 3 delen, waarvan het middelste en veruit grootste deel voor hemzelf bedoeld was, en de 2 kleine hoekdelen voor de regering. Maar het liep dus anders. God beschikt, gelukkig maar. Ook toen al. Zijn opvolger Janssens trof een lege staatskas aan en liet het enorme gebouw (160 m breed, het grootste overgebleven Hollandse koloniale bouwwerk) noodgedwongen provisorisch afmaken. Er was namelijk geen enkel regeringsgebouw meer in Batavia, omdat Daendels het oude kasteel in de benedenstad al vast had laten afbreken. Het nieuwe gebouw kreeg een nood-dakbedekking van “riet”, die er vervolgens nog 20 jaar op gelegen heeft en pas door de vrome Belg Du Bus de Gisignies rond 1830 werd vervangen door dakpannen. Ontelbare gouvernementsdiensten zijn er gehuisvest geweest, het laatst het Departement van Financiën, wat het nú nog steeds is. Een Spartaanser paleis dan dit hadden tijdgenoten en buitenlandse bezoekers nooit gezien. De schok was des te groter, omdat de statige gevel van alles doet vermoeden. Werkelijk alles, binnen, was goedkoop en simpel. Wel zette het, door zijn neo-classicisme, de toon voor alle architectuur in Indië gedurende de gehele 19e eeuw. Het plein waaraan het paleis ligt, heette aanvankelijk de Paradeplaats. Het was een plek om te zien en gezien te worden, en had volgens de 19e eeuwer de ideale stedelijke gevelwand. Rechts van het paleis lag de Militaire Sociëteit Concordia (vanaf 1836) en links (vanaf 1848) het Hooggerechtshof, alles in classicistische stijl. Op de kleurenlitho uit ca 1840 staat dit laatste gebouw nog niet.

paleis van daendels_01

paleis_van_daendels_02